Zatrzymanie przez policję to poważna sprawa, niezależnie od popełnionego przestępstwa. W takich przypadkach każdy z nas korzysta z przysługującego nam podstawowego prawa do obrony i pomocy ze strony adwokata. W czym jednak może nam pomóc prawnik? Na jakie wsparcie można liczyć?
Kiedy niezbędny jest adwokat podczas zatrzymania
Aresztowanie może nastąpić z wielu różnych przyczyn i to, czy będzie potrzebny adwokat, uzależnione jest przede wszystkim od charakteru sprawy. Taka pomoc nie zawsze jest konieczna, jednak w większości przypadków, szczególnie tych związanych ze sprawami karnymi, wsparcie prawne może być bardzo cenne, zwłaszcza gdy nie znamy przepisów. Pomoc adwokata po zatrzymaniu przez policję (adwokat-krzyzak.pl) może zapobiec wielu nadużyciom ze strony władz. Zatrzymani często nie orientują się w przysługujących im uprawnieniach, a przez to mogą nieświadomie pogorszyć swoją sytuację procesową lub ulegają presji przyjmując niekorzystne dla siebie założenia przedstawione przez funkcjonariuszy.
Konkretne formy wsparcia prawnego bezpośrednio po zatrzymaniu
Nawet będąc zatrzymanym przez policję, należy zdawać sobie sprawę z tego, że przysługują nam podstawowe prawa, w tym prawo do zaznajomienia się z uzasadnieniem zatrzymania, jak i prawo do obrony. Ma to na celu zapobiec sytuacjom, gdy jesteśmy bezpodstawnie pozbawiani wolności i tymczasowo aresztowani. Pomóc może nam w tym profesjonalny pełnomocnik specjalizujący się w sprawach karnych, jako że jest on ekspertem w tej dziedzinie, a także doskonale zna procedury związane z pozbawieniem wolności. Pomoże on takiej osobie przede wszystkim w lepszym zrozumieniu sytuacji prawnej, doradzi jak należy się zachować podczas przesłuchania, jak przebiegają poszczególne czynności procesowe i jakie konsekwencje może nieść każda wypowiedź.
Jeżeli zatrzymanie było bezpodstawne lub zostaliśmy potraktowani niewłaściwie przez policję, dzięki adwokatowi możemy liczyć także na wywalczenie odszkodowania i zadośćuczynienia. Jeżeli funkcjonariusze działają w sposób niezgodny z prawem, mamy możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem. Adwokat przeanalizuje dokumentację zatrzymania, zabezpieczy dowody nieprawidłowości i przygotuje odpowiednie wnioski procesowe.
Różnice między zatrzymaniem a aresztem tymczasowym
Wiele osób utożsamia zatrzymanie z aresztowaniem, jednak w prawie te dwa pojęcia oznaczają coś zupełnie innego. Zatrzymanie następuje w wyniku czynności wykonywanych przez policjantów i może trwać maksymalnie do 48 godzin – po tym czasie zatrzymany musi zostać wypuszczony. Takie osoby nie trafiają do aresztu, tylko do pomieszczeń dla osób zatrzymanych przy jednostkach policji. Dopiero w toku postępowania karnego, policja lub prokurator może wystąpić do sądu o wydłużenie czasu pozbawienia wolności i zastosowanie aresztu tymczasowego, który stosowany jest wobec podejrzanych i oskarżonych. Tymczasowy areszt może trwać maksymalnie do 3 miesięcy, ale kodeks postępowania karnego daje możliwość jego przedłużenia w określonych sytuacjach procesowych.
Przesłanki zastosowania aresztu tymczasowego
Sąd może zastosować areszt tymczasowy tylko wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa ucieczki, ukrycia się lub bezprawnego utrudniania postępowania. Kolejną przesłanką jest zagrożenie karą pozbawienia wolności powyżej 8 lat lub popełnienie określonych czynów – między innymi przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, wolności seksualnej czy bezpieczeństwu powszechnemu.
Właściwe postępowanie podczas zatrzymania
Podstawą prawidłowej reakcji na zatrzymanie jest wiedza o tym, co jest jego powodem. Policja bezwzględnie musi uzasadnić swoje działanie, a jeżeli tego nie robi, my jako zatrzymani mamy prawo i musimy żądać tych informacji. Funkcjonariusze muszą też zawiadomić nas o przysługujących nam prawach, w tym prawo do kontaktu z adwokatem, a także prawo do odmowy składania wyjaśnień. Jako zatrzymani, powinniśmy skorzystać z tej możliwości, ponieważ celem organów ścigania będzie szybkie uzyskanie materiału procesowego, a przyznanie się do winy pod presją lub ulegnięcie prowokacji może nam tylko zaszkodzić. Lepiej też spokojnie poddać się zatrzymaniu i nie naruszać nietykalności cielesnej funkcjonariuszy, ponieważ w ten sposób zostanie dopisany kolejny zarzut z kodeksu karnego – czynna napaść na funkcjonariusza.
Co wolno, a czego nie wolno policji
Policjanci mają prawo użyć środków przymusu bezpośredniego, jednak wyłącznie w sytuacjach określonych ustawą – w tym wobec osoby stawiającej czynny opór, agresywnej lub próbującej uciec. Nie mogą natomiast stosować przemocy wobec osoby, która zachowuje się spokojnie i podporządkowuje się poleceniom. Każde użycie środków przymusu powinno być proporcjonalne i konieczne – przekroczenie tych granic stanowi przestępstwo.
Przesłuchanie u policji – jak się przygotować
Po zatrzymaniu zazwyczaj następuje przesłuchanie, podczas którego policja będzie próbowała uzyskać wyjaśnienia. Nie musimy odpowiadać na pytania, a każda wypowiedź może zostać wykorzystana przeciwko nam. Lepiej skorzystać z prawa do odmowy składania wyjaśnień i poczekać na kontakt z obrońcą, który pomoże ustalić odpowiednią linię obrony. Warto pamiętać, że wszystko co powiemy zostanie zapisane w protokole i może mieć decydujące znaczenie dla wyniku sprawy.
Protokół zatrzymania i jego znaczenie
Każde zatrzymanie musi zostać udokumentowane w formie protokołu. Dokument ten zawiera datę, godzinę, miejsce zatrzymania, dane zatrzymanego oraz podstawę prawną działania funkcjonariuszy. Ważne jest, aby dokładnie przeczytać protokół przed jego podpisaniem i zgłosić wszelkie nieprawidłowości – ewentualne błędy mogą później stanowić podstawę do kwestionowania legalności zatrzymania.