Przepisy odrębnie regulują upadłość konsumencką i postępowanie upadłościowe przedsiębiorcy. Są sytuacje, w których osoba fizyczna o statusie przedsiębiorcy może starać się o oddłużenie. Na czym polega upadłość konsumencka firmy jednoosobowej?
- Co kryje się pod pojęciem upadłości konsumenckiej?
- Kiedy przedsiębiorca może starać się o upadłość konsumencką?
- Co zrobić, aby ogłosić upadłość konsumencką firmy jednoosobowej?
Na czym polega instytucja upadłości konsumenckiej
Regulacje dotyczące upadłości konsumenckiej pozwalają na redukcję lub całkowite umorzenie zadłużenia osobom fizycznym, które nie prowadzą aktywnej działalności gospodarczej. Przepisy stanowią szansę dla niewypłacalnych dłużników, którzy utracili zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z oddłużenia w tym trybie mogą skorzystać osoby fizyczne o statusie konsumenta, ale także byli przedsiębiorcy spełniający określone warunki. Oznacza to, że z procedury mogą skorzystać osoby, które zadłużyły się w związku z prowadzeniem firmy, jeżeli działały we własnym imieniu. Wśród przedsiębiorców o upadłość konsumencką najczęściej ubiegają się osoby fizyczne, które wcześniej prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą.
Procedura oddłużeniowa ma na celu umożliwienie dłużnikowi nowego startu finansowego bez ciężaru przeszłych zobowiązań. Sąd po przeprowadzeniu postępowania może ustalić plan spłaty wierzycieli lub – w sytuacji całkowitej niewypłacalności – umorzyć zobowiązania. Decyzja zależy od sytuacji majątkowej, zawodowej i rodzinnej dłużnika, a także od tego, czy postępował w dobrej wierze wobec wierzycieli.
Warunki umożliwiające byłemu przedsiębiorcy ubieganie się o oddłużenie
Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą ubiegać się o ogłoszenie upadłości w trybie przeznaczonym dla przedsiębiorców. W sytuacji, w której zaprzestały funkcjonowania firmy, mają możliwość nabycia zdolności do upadłości konsumenckiej. Prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą dłużnik zyskuje w ten sposób możliwość uwolnienia się od długów, które powstały w związku z prowadzeniem w przeszłości własnego biznesu. Aby do tego doszło, muszą zostać wypełnione określone przesłanki prawne.
Brak wypłacalności powstały po likwidacji działalności
Warunkiem uprawniającym do ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest stan niewypłacalności. Jeżeli stan ten powstał w okresie prowadzenia działalności gospodarczej i prowadzący biznes nie złożył w wymaganym terminie wniosku o upadłość, sąd oddali wniosek byłego przedsiębiorcy. Stanie się tak, jeżeli nie minęło jeszcze dziesięć lat od dnia, kiedy należało złożyć wniosek o upadłość jako przedsiębiorca. Okres ten stanowi barierę czasową chroniącą wierzycieli przed sytuacją, w której przedsiębiorca celowo opóźnia postępowanie.
Upadłość konsumencka firmy jest niemożliwa, kiedy dłużnik umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do niewypłacalności. Sąd bada okoliczności powstania zadłużenia – jeżeli dłużnik zaciągał zobowiązania, wiedząc, że nie będzie w stanie ich spłacić, lub prowadził działalność w sposób nieodpowiedzialny, wniosek zostanie oddalony.
Wykreślenie z rejestru CEIDG
Koniecznym warunkiem jest wykreślenie działalności z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Fakt zawieszenia działalności firmy jednoosobowej nie jest wystarczający – do dnia, w którym przedsiębiorca pozostaje zarejestrowany w CEIDG, nie może ubiegać się o upadłość konsumencką. Zawieszenie działalności nie zmienia statusu przedsiębiorcy w rozumieniu prawa upadłościowego. Dopiero formalne wykreślenie z rejestru pozwala na uzyskanie statusu osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Procedura składania wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej
Były przedsiębiorca, który chce ubiegać się o upadłość konsumencką, musi złożyć stosowny wniosek w wydziale gospodarczym do spraw upadłościowych sądu rejonowego właściwego ze względu na jego miejsce zamieszkania. Wniosek, dostępny w formie ujednoliconego formularza, musi zostać złożony z dokumentacją w postaci załączników, która potwierdza, że ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest ostatecznym i jedynym wyjściem z zadłużenia.
Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku
Do wniosku należy dołączyć wykaz majątku dłużnika obejmujący nieruchomości, ruchomości, rachunki bankowe, papiery wartościowe oraz inne składniki majątkowe. Wymagany jest także szczegółowy wykaz wierzycieli z podaniem kwot zadłużenia, podstawy prawnej zobowiązań oraz danych kontaktowych wierzycieli. Dłużnik musi przedstawić dokumenty potwierdzające wysokość zobowiązań – umowy, faktury, wezwania do zapłaty, tytuły wykonawcze.
Istotnym elementem dokumentacji jest oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym dłużnik opisuje swoją sytuację życiową, źródła dochodów oraz obciążenia finansowe. Jeżeli dłużnik pozostaje w związku małżeńskim, konieczne może być przedstawienie informacji o wspólności majątkowej. Sąd wymaga również zaświadczeń o dochodach – odcinków wypłat, decyzji o wysokości świadczeń społecznych lub oświadczenia o braku dochodów.
Opłata sądowa i koszty postępowania
Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej podlega opłacie 30 zł, którą należy uiścić przelewem na sądowy rachunek bankowy. Wysokość tej opłaty jest symboliczna i ma na celu umożliwienie dostępu do procedury oddłużeniowej również osobom w trudnej sytuacji finansowej. W przypadku całkowitego braku środków dłużnik może złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, uzasadniając swoją sytuację materialną.
Po złożeniu wniosku sąd bada jego formalną poprawność oraz kompletność dokumentacji. W razie braków wzywa dłużnika do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Następnie przeprowadza się postępowanie wyjaśniające, w którym sąd ocenia, czy dłużnik spełnia warunki do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. W przypadku pozytywnej decyzji sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości i ustanawia syndyka, który przejmuje zarząd nad majątkiem dłużnika.
Przebieg postępowania upadłościowego
Po ogłoszeniu upadłości syndyk sporządza spis majątku dłużnika i przeprowadza jego likwidację – sprzedaż składników majątkowych w celu zaspokojenia wierzycieli. Z masy upadłości wyłączone są przedmioty niezbędne do codziennego życia oraz narzędzia pracy, jeżeli dłużnik wykonuje zawód. Dłużnik zachowuje prawo do części wynagrodzenia za pracę – syndyk może potrącać jedynie określoną część dochodów na poczet spłaty zobowiązań.
Postępowanie kończy się sporządzeniem przez syndyka planu podziału funduszy masy upadłości pomiędzy wierzycieli. Po zakończeniu likwidacji majątku i rozliczeniu syndyka sąd wydaje postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego. Jeżeli po likwidacji pozostały niezaspokojone zobowiązania, dłużnik może wystąpić z wnioskiem o ustalenie planu spłaty wierzycieli rozłożonego w czasie lub o umorzenie pozostałych długów.
Plan spłaty wierzycieli lub umorzenie zobowiązań
Sąd ustala plan spłaty wierzycieli na okres do siedmiu lat, biorąc pod uwagę możliwości zarobkowe i majątkowe dłużnika. W ramach planu dłużnik regularnie wpłaca określoną kwotę, która jest rozdzielana pomiędzy wierzycieli proporcjonalnie do wysokości ich należności. Jeżeli dłużnik wywiązuje się z planu przez cały okres, sąd umarza pozostałe zobowiązania.
W sytuacji, gdy dłużnik nie posiada żadnego majątku ani dochodów umożliwiających spłatę, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustanawiania planu spłaty. Decyzja taka zapada, jeżeli dłużnik wykazał dobrą wiarę – nie ukrywał majątku, nie zaciągał zobowiązań w sposób nieodpowiedzialny i nie doprowadził umyślnie do niewypłacalności. Umorzenie długów daje dłużnikowi możliwość nowego startu bez obciążeń finansowych z przeszłości.
