Co zrobić gdy ugryzie kleszcz?

Ugryzł Cię kleszcz? Nie wiesz co zrobić, aby bezpiecznie pozbyć się intruza? Podpowiem Ci jak prawidłowo zachować się w sytuacji, gdy ugryzie Cię kleszcz. Zachowaj spokój i zastosuj poniższe wskazówki. Najważniejsze to nie popadać w panikę! Ukąszenie kleszcza nie oznacza, że zachorujesz na boreliozę.

Pierwsza reakcja po ugryzeniu

Przede wszystkim zachowaj spokój. Nie każde ukąszenie jest groźne. Tylko część kleszczy przenosi choroby. Jak najszybciej pozbądź się kleszcza ze skóry — czas przebywania pasożyta w organizmie ma bezpośredni wpływ na ryzyko zakażenia. Statystyki pokazują, że kleszcz potrzebuje od 24 do 48 godzin przyssania, aby przenieść krętki boreliozy. Im szybsza reakcja, tym mniejsze prawdopodobieństwo zarażenia.

Pamiętaj o tym, aby nie smarować ugryzionego miejsca żadnymi tłustymi i śliskimi produktami jak np. wazelina i masło. Jeżeli zastosujesz taki środek, możesz spowodować, że wchłonie się on w ranę i ciało kleszcza. Efektem takiego postępowania bardzo często jest zarażenie boreliozą, ponieważ tłusta i śliska maść odcina dostęp powietrza kleszczowi, przez co może on zwymiotować zawartość przewodu pokarmowego wprost do rany. W takiej sytuacji może dojść do szybszego zakażenia organizmu bakteriami Borrelia burgdorferi oraz innymi patogenami.

Technika usuwania pasożyta

Weź do ręki pęsetę, najlepiej o zakończeniu szpiczastym — łatwiej Ci będzie złapać kleszcza tuż przy powierzchni skóry, gdzie mocuje się aparat gębowy. Unikaj zwykłych pęset kosmetycznych o płaskich końcówkach, które mogą zmiażdżyć ciało pajęczaka. W aptekach dostępne są specjalne haczyki do usuwania kleszczy lub karty kleszczowe, które działają na zasadzie łyżeczki.

Procedura bezpiecznego usunięcia

Chwyć ostrożnie kleszcza jak najbliżej skóry, tuż przy miejscu wkłucia. Nie zaciskaj pęsety na odwłoku — ucisk może spowodować wytryśnięcie zainfekowanej treści do organizmu. Postaraj się stanowczym ale delikatnym ruchem wyjąć go, wykonując ruch prostopadły do powierzchni skóry lub lekko obrotowy. Unikaj szarpania i wykręcania na siły.

Po jego usunięciu sprawdź czy cały kleszcz został wyjęty. Obejrzyj dokładnie zarówno ranę jak i pajęczaka — powinien posiadać wszystkie odnóża oraz aparat gębowy. Oczyść skaleczone miejsce wodą utlenioną, jodyną lub innym środkiem antyseptycznym i ochroń np. gazikiem lub plastrem. Pamiętaj, że po pozbyciu się kleszcza należy dobrze oczyścić ranę oraz dłonie.

Postępowanie z fragmentem kleszcza w skórze

Jeżeli wyciągając kleszcza zobaczysz, że niestety w skórze została jeszcze jego część, postaraj się wyjąć ją zdezynfekowaną igłą lub pęsetą. Czasem fragment główki jest na tyle głęboko, że najlepiej udać się pilnie do lekarza, który pomoże się jej pozbyć. Pozostawiony w skórze aparat gębowy może wywołać miejscowy stan zapalny, choć sama obecność fragmentu nie musi oznaczać zarażenia.

Postępowanie po usunięciu

Gdy już usuniesz kleszcza ze skóry, obejrzyj resztę ciała. Jeżeli byłeś w lesie lub innym miejscu, gdzie istniało duże prawdopodobieństwo występowania kleszczy, należy skrupulatnie obejrzeć całą powierzchnię skóry. Szczególną uwagę poświęć miejscom ciepłym i wilgotnym: pachwiny, okolice pępka, przestrzenie międzypalcowe, okolicę za uszami, szyję oraz linię włosów. Kleszcze preferują miejsca o cienkiej skórze i dobrym ukrwieniu.

Im szybciej zauważysz kleszcza, tym mniejsze konsekwencje zdrowotne Ci grożą. Gdy upewnisz się, że nie masz w ciele kolejnego osobnika, obserwuj rankę po kleszczu. Zanotuj datę i miejsce ukąszenia — ta informacja może okazać się przydatna w razie pojawienia się objawów. Jeżeli występują duże obrzęki, spuchnięcia i ból, idź do lekarza.

Ocena czasu przyssania

Kleszcz, który był krótko w Twojej skórze nie powinien być groźny. Pajęczaka, który dopiero szuka miejsca do wbicia można łatwo zdjąć — jego ciało jest płaskie i małe. Jeżeli masz podejrzenie, że był w skórze powyżej 24 godzin (ciało kleszcza jest wyraźnie napęczniałe, wydęte), oglądaj te miejsce przez kolejne kilka tygodni. W sytuacjach wątpliwych można skonsultować się z lekarzem i rozważyć profilaktyczne badanie laboratoryjne.

Przechowywanie kleszcza do badań

Usuniętego kleszcza warto zachować w szczelnie zamkniętym pojemniku z niewielką ilością wody lub na wilgotnej gazecie. Żywy okaz można dostarczyć do stacji sanitarno-epidemiologicznej w celu wykonania badania na obecność patogenów. To rozwiązanie szczególnie polecane gdy nie jesteś pewien jak długo pajęczak przebywał w skórze lub gdy ukąszenie dotyczy dziecka, osoby w ciąży lub pacjenta z obniżoną odpornością.

Objawy i sygnały ostrzegawcze

Czerwona plama w kształcie kręgu to bardzo częsty sygnał świadczący o boreliozie. Rumień przypominający tarczę strzelniczą lub po prostu okręg może oznaczać zachorowanie. Charakterystyczna zmiana skórna (erythema migrans) pojawia się u około 60-80% zakażonych osób, zwykle w ciągu 7-14 dni od ukąszenia, choć możliwe jest wystąpienie już po 3 dniach lub dopiero po miesiącu.

Wystąpić może w każdym miejscu na ciele i przybierać różne rozmiary — od kilku do kilkunastu centymetrów średnicy. Plama stopniowo powiększa się, tworząc jasny środek i ciemniejszy brzeg. Miejsce to zazwyczaj nie swędzi ani nie boli, co odróżnia rumień wędrujący od zwykłej reakcji alergicznej.

Wczesne objawy ogólnoustrojowe

Inną oznaką tej choroby może być ból np. stawów, mięśni lub głowy. Bardzo często pojawiają się objawy przypominające nadchodzącą grypę: osłabienie, gorączka, dreszcze, powiększone węzły chłonne. Pacjenci skarżą się także na uczucie zmęczenia nieproporcjonalne do wysiłku oraz problemy z koncentracją.

W przypadku pojawienia się któregokolwiek z wymienionych symptomów należy niezwłocznie udać się do lekarza. Nieleczona borelioza może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych i kardiologicznych. Wczesne rozpoznanie i antybiotykoterapia dają niemal stuprocentową skuteczność leczenia.

Profilaktyka przed ukąszeniem

Gdy wybierasz się w miejsce, gdzie występuje duże prawdopodobieństwo istnienia kleszczy, postaraj się zakryć jak największą ilość ciała. Noś długie spodnie wciągnięte w skarpety lub wysokie buty, koszulę z długim rękawem i nakrycie głowy. Jasne ubrania ułatwiają zauważenie pajęczaka przed jego przyssaniem.

Zwróć uwagę na głowę i szyję, ręce oraz nogi. Stosuj płyny i spreje przeciw kleszczom i wszelkim owadom zawierające DEET, pikardynę lub IR3535. Preparaty należy aplikować na odkryte części ciała oraz na odzież. Po powrocie z lasu lub łąki dokładnie obejrzyj całe ciało, zwracając szczególną uwagę na miejsca trudno dostępne.

Jeżeli ugryzie Cię kleszcz, pamiętaj o tym, aby jak najszybciej go usunąć lub skierować się do lekarza. Szybka i prawidłowa reakcja minimalizuje ryzyko powikłań związanych z chorobami przenoszonymi przez te pajęczaki.