Każdy z nas jest narażony na różnego rodzaju wypadki. Oczywiście w pierwszej kolejności przychodzi na myśl wypadek drogowy, ale istnieje wiele innych sytuacji, w których możemy ulec poważnemu wypadkowi. Gdzie najczęściej dochodzi do najcięższych wypadków i jak uzyskać zadośćuczynienie za poniesiony uszczerbek na zdrowiu? Wyjaśniamy w poniższym artykule.
- Odszkodowanie za wypadek drogowy
- Odszkodowanie za wypadek w pracy
- Odszkodowanie za wypadek w drodze do pracy i z pracy
- Odszkodowanie za wypadek w szkole
Odpowiedzialność sprawcy i zakładu ubezpieczeń
W świetle prawa pełną odpowiedzialność za szkodę na osobie lub jego mieniu zaistniałą w skutek wypadku drogowego ponosi jego sprawca. Wypłatę należnego odszkodowania przejmuje na siebie zakład ubezpieczeń w ramach obowiązkowej umowy OC posiadanej przez sprawcę. Zadośćuczynienia za zaistniałe szkody może dochodzić poszkodowany lub uprawnione do tego osoby mu najbliższe. Ta druga opcja możliwa jest jednak tylko wtedy, gdy poszkodowany w wyniku danego zdarzenia poniesie śmierć na miejscu lub w późniejszym okresie wskutek odniesionych obrażeń.
Sprawca wypadku ponosi pełną odpowiedzialność cywilno-prawną za spowodowany wypadek i zobowiązany jest do poniesienia wszelkich kosztów związanych z naprawą szkody, zwrotu kosztów leczenia, rehabilitacji lub pogrzebu poszkodowanego. To oczywiście pociąga go również do odpowiedzialności karnej za spowodowanie śmiertelnego wypadku. Sąd może również przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
Uszkodzenie pojazdu i zakres odszkodowania
Jeżeli w skutek wypadku został uszkodzony samochód, poszkodowany może się domagać przywrócenia go do stanu sprzed wypadku na koszt sprawcy. Do zakresu odszkodowania należy zaliczyć koszt nowych części zamiennych, materiałów eksploatacyjnych oraz robocizny, których użycie było niezbędne do naprawienia uszkodzonego elementu. W tym zakresie nie ma żadnych wątpliwości, że za wszystko odpowiada osoba która spowodowała wypadek. Zakład ubezpieczeń pokrywa również koszty ekspertyz technicznych i wycen rzeczoznawców potrzebnych do ustalenia zakresu uszkodzeń.
Bezpieczne warunki pracy a roszczenia pracownika
W świetle prawa i uchwalonych ustaw każda firma ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczne warunki do pracy. Oznacza to, że pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki osobom wykonującym daną pracę, co obejmuje zarówno odpowiednie oznakowanie stref zagrożenia, szkolenia BHP, jak i właściwy sprzęt ochronny. W związku z powyższym osoby zatrudnione mogą dochodzić od firmy zadośćuczynienia w sytuacji doznania urazu na skutek braku bezpiecznych warunków pracy.
Ciężar dowodu w sprawie wypadku przy pracy
Pracownik domagający się zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie może w postępowaniu sądowym powołać się jedynie na wypadek przy pracy, który stwierdzony został protokołem powypadkowym. Musi wykazać wszystkie przesłanki prawne cywilnej odpowiedzialności danej firmy. Musi zatem udowodnić odpowiedzialność pracodawcy za poniesioną szkodę oraz związek przyczynowy między zdarzeniem poprzedzającym wypadek. Nie jest to łatwe, dlatego pracownicy często korzystają z pomocy prawników wyspecjalizowanych w tego typu sprawach. Przepisy nie określają jasno kwoty takiego zadośćuczynienia — decydujące znaczenie ma orzecznictwo sądowe, które wypracowało pewne zasady ustalania wysokości odszkodowania w oparciu o rodzaj krzywdy, stopień cierpienia i trwałość skutków zdrowotnych.
Wypadek po drodze — kiedy przysługuje odszkodowanie
Niestety w tej kwestii przepisy nie są już tak jednoznaczne. Aby zdarzenie zostało uznane za wypadek w drodze do pracy lub z pracy do domu, droga powinna być „nieprzerwana i najkrótsza”. Co to oznacza w praktyce? Najprościej będzie to wytłumaczyć na przykładach.
Przykład 1 – droga do pracy
Jeśli pracownik dojeżdżający do pracy autobusem dozna uszkodzeń ciała w wyniku wypadku autobusu, to taka sytuacja zostanie zakwalifikowana jako wypadek w drodze do pracy. To samo dotyczy sytuacji, w której pracownik dojeżdża innymi środkami transportu publicznego, np. tramwajem lub pociągiem, jak również jadąc do pracy samochodem.
Przykład 2 – droga z pracy
Jeżeli po wyjściu z zakładu pracy pracownik dozna jakiegokolwiek urazu spowodowanego np. potrąceniem na pasach, wypadkiem autobusu lub innego środka transportu czy wypadkiem samochodowym, to takie zdarzenie też zostanie zakwalifikowane jako wypadek podlegający możliwości wypłaty odszkodowania. Jeżeli po drodze pracownik zatrzymał się na stacji benzynowej i doszło do jakiegoś wypadku, to również zostanie uznane jako wypadek w drodze z pracy, mimo że droga została przerwana.
Przykład 3 – przerwa w drodze powrotnej dyskwalifikuje zdarzenie
Natomiast w sytuacji, kiedy pracownik spotka po drodze jakiegoś znajomego (np. w drodze z pracy wstąpił do sklepu) i pójdzie sobie z tą osobą na kawę, a w kawiarni przewróci się na śliskiej podłodze lub spadnie ze schodów, wówczas wypadek ten nie będzie mógł być zakwalifikowany jako mający miejsce w drodze z pracy. Decydujące jest zachowanie ciągłości i logicznej trasy przemieszczania się między miejscem pracy a miejscem zamieszkania.
Świadczenia dla poszkodowanego pracownika
Pracownik poszkodowany w wyniku wypadku w drodze z pracy, który stał się niezdolny do pracy, ma prawo do pełnego wynagrodzenia w okresie niezdolności przez łączny okres 215 dni. Od 34 dnia niezdolności to ZUS wypłaca tzw. zasiłek chorobowy i trwa to przez kolejne 182 dni. Po upływie tego okresu i dalszej niezdolności do pracy pracownik otrzymuje z ZUS tzw. świadczenie rehabilitacyjne.
Pracownik ma również możliwość pobierania świadczenia przez okres kolejnych 12 miesięcy — wtedy pierwsze 3 miesiące jego wysokość będzie równa 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a przez pozostałych 9 miesięcy wynosić będzie 75% tego wymiaru. Po wyczerpaniu rocznego okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego pracownik ma możliwość ubiegania się o rentę z ZUS. Przed przyznaniem przez ZUS prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy lekarz orzecznik ZUS musi wydać stosowne zaświadczenie. Pracownicy często mają wykupione dodatkowe tzw. grupowe ubezpieczenie pracownicze — w takim wypadku o szczegóły należy dopytywać pracodawcę lub daną firmę ubezpieczeniową.
Odpowiedzialność szkoły i zakres roszczeń rodziców
Rodzice dziecka, które zostało poszkodowane w wyniku określonego wypadku na terenie szkoły, również mają możliwość ubiegania się o stosowne zadośćuczynienie. Wysokość odszkodowania wypłacanego przez ZUS ma tutaj charakter ryczałtowy, a jego kwota jest z góry ustalona, dlatego istnieje prawdopodobieństwo, że nie będzie ono gwarantowało całkowitego naprawienia szkody. Rodzice ucznia, które uległo wypadkowi, mają możliwość dochodzenia świadczeń wyrównawczych ustalonych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.
Rodzaje świadczeń przysługujących poszkodowanemu uczniowi
Poszkodowanemu uczniowi przysługuje jednorazowe odszkodowanie na pokrycie wszelkich kosztów poniesionych w związku z uszkodzeniem ciała lub innym uszczerbkiem na zdrowiu. Ma również prawo do renty z tytułu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do dalszej edukacji lub funkcjonowania w ogóle. Rodzice dziecka mają też prawo do ekwiwalentu za szkody niematerialne, takie jak np. cierpienie fizyczne i psychiczne związane z oszpeceniem ciała, oraz zwrot kosztów za leczenie, rehabilitację czy w najgorszym przypadku za pogrzeb w razie śmierci ucznia.
Procedura dochodzenia roszczeń wymaga zgromadzenia dokumentacji medycznej, świadków zdarzenia oraz wykazania zaniedbań po stronie placówki oświatowej. Szkoła odpowiada za uczniów w czasie zajęć, przerw, wycieczek oraz innych aktywności organizowanych na terenie szkoły lub poza nią pod opieką nauczycieli.