Ostatni rok boleśnie pokazał wielu z nas, że utrata stałego źródła dochodu może bardzo łatwo spowodować kłopoty z wypłacalnością i uniemożliwić spłatę zaciągniętych zobowiązań. Jak poradzić sobie z długami? Dobrym rozwiązaniem może być upadłość konsumencka.
- Czym jest upadłość konsumencka? Skutki
- Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
- Co należy zrobić, by ogłosić upadłość konsumencką?
Czym jest upadłość konsumencka? Skutki
Upadłość konsumencka jest procedurą sądową, którą można nazwać także oddłużeniem. Polega ona na umorzeniu części lub całości zobowiązań niewypłacalnego dłużnika. Jak definiowana jest niewypłacalność? Oznacza to, że dana osoba nie jest w stanie regulować swoich zaległości względem wierzycieli — zarówno z bieżących dochodów, jak i ze sprzedaży posiadanego majątku. Stan ten utrzymuje się co najmniej przez trzy kolejne miesiące i nie ma perspektyw na jego poprawę w najbliższym czasie.
W przypadku całkowitego umorzenia zadłużenia wstrzymane zostają wszelkie działania egzekucyjne oraz komornicze względem dłużnika. Częściowe umorzenie długów wymaga od niej spłaty zobowiązań, które według sądu są możliwe do uregulowania z posiadanego przez zadłużoną osobę majątku. Wszelkiego rodzaju nieruchomości oraz wartościowe ruchomości są likwidowane na skutek sprzedaży na licytacji. Środki pozyskane w ten sposób przekazywane są pokrzywdzonym wierzycielom zgodnie z ustalonym planem podziału.
Warto podkreślić, że zadłużenie związane między innymi z grzywnami, karami, alimentami, obowiązkami odszkodowawczymi za szkody wyrządzone umyślnie oraz świadczeniami alimentacyjnymi nie może zostać umorzone i konieczna będzie ich spłata w całości. Dodatkowymi konsekwencjami ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest ujawnienie sytuacji finansowej dłużnika w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości, a także Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Informacja ta pozostaje w rejestrze przez 10 lat od zakończenia postępowania. Ponadto w przyszłości, nawet po zakończeniu procedury upadłości konsumenckiej, utrudnione może być otrzymanie kredytu — banki zachowują szczególną ostrożność wobec osób, które w przeszłości nie wywiązywały się z zobowiązań.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka może być ogłoszona przez wszystkie osoby fizyczne, które są niewypłacalne od minimum 3 miesięcy. Oznacza to, że ich dochody są niższe niż zadłużenie w analogicznym okresie, a zaległości wobec wierzycieli przekraczają możliwości finansowe. Dodatkowo wymagane jest, aby osoba ogłaszająca upadłość posiadała obywatelstwo polskie oraz mieszkała na terenie kraju — alternatywnie, wystarczy centrum jej interesów życiowych lub działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Warto podkreślić, że nowelizacja prawa w 2021 roku pozwoliła na ogłoszenie upadłości konsumenckiej także osobom, które doprowadziły do zadłużenia z własnej winy, na przykład wskutek hazardu, nieprzemyślanych zakupów ratalnościowych czy nierozsądnego zaciągania kolejnych zobowiązań. Wcześniej wnioski takie były automatycznie odrzucane przez sądy jako nieuzasadnione. Z procedury nie mogą skorzystać osoby, które w czasie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku ogłosiły upadłość. Dodatkowo sąd ma obowiązek odrzucić wniosek, gdy odkryje, że w czasie ostatniej dekady dłużnik działał na niekorzyść wierzycieli, wyprzedając należący do niego majątek lub ukrywając jego wartość przed egzekucją.
Osobami, które nie mogą ogłosić upadłości konsumenckiej, są także:
- akcjonariusze, którzy odpowiadają jak komplementariusze,
- komandytariusze,
- komplementariusze,
- przedsiębiorcy prowadzący aktywną działalność gospodarczą,
- wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich, komandytowych oraz komandytowo-akcyjnych,
- wykonawcy tzw. wolnych zawodów (adwokaci, radcowie prawni, notariusze, lekarze prowadzący prywatne praktyki).
Osoby te mogą skorzystać z innej procedury — upadłości przedsiębiorcy — jeśli spełniają odpowiednie przesłanki określone w Prawie upadłościowym.
Co należy zrobić, by ogłosić upadłość konsumencką?
Pierwszym krokiem do umorzenia długów jest złożenie do sądu (wydział gospodarczy właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika) wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Zrobić może to dłużnik osobiście lub jego pełnomocnik — najczęściej adwokat specjalizujący się w sprawach upadłościowych. Wniosek musi zawierać szczegółowe informacje o stanie majątkowym, źródłach dochodu, listę wierzycieli wraz z wysokością zadłużenia wobec każdego z nich oraz okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności.
Prawnicy rozpoczynają postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszelkich przesłanek co do przychylenia się do wniosku lub jego odrzucenia. Dochodzenie to może wymagać przesłuchania dłużnika — sąd sprawdza m.in. czy niewypłacalność nie została spowodowana umyślnie, czy dłużnik nie ukrywa części majątku oraz czy wcześniej nie próbował oszukać wierzycieli. Etap ten trwa zazwyczaj od kilku tygodni do kilku miesięcy, jednak nie jest to obligatoryjny tryb w każdej sprawie.
Po zakończeniu postępowania wydawane jest Postanowienie o ogłoszeniu upadłości lub o oddaleniu wniosku. Po jego ogłoszeniu rozpoczyna się właściwy etap upadłości konsumenckiej, mający na celu zniwelowanie zadłużenia poprzez likwidację majątku lub ustalenie planu spłaty. Gdy całość długów nie została umorzona w trybie natychmiastowym, wyznaczany jest syndyk — niezależny zarządca, który ustala wartość majątku, sporządza plan spłaty zadłużenia bądź przekazuje przesłanki do umorzenia zobowiązań. Majątek dłużnika jest licytowany, a długi spłacane zgodnie z kolejnością wynikającą z przepisów prawa upadłościowego. Wraz z zaspokajaniem potrzeb ostatniego wierzyciela lub wydaniem postanowienia o umorzeniu zobowiązań kończony jest cały proces — dłużnik uzyskuje status osoby wolnej od długów, z wyjątkiem tych, które nie podlegają umorzeniu z mocy prawa.
1 comment