Egzema to zapalenie skóry, którego pochodzenie nie jest do końca wyjaśnione. Podejrzewa się, że ma ono podłoże genetyczne i wiąże się z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego. Wypryski, czerwone i łuszczące się plamki w znaczący sposób utrudniają życie osobom, które cierpią na tę chorobę. Mogą być również powodem obniżonej samooceny. Przyjrzyjmy się temu, czym jest egzema i jak walczyć z jej objawami.
Mechanizm powstawania zmian skórnych
Egzema w większości przypadków jest związana z atopowym zapaleniem skóry. Nie znamy dokładnych przyczyn powstawania tej choroby, lecz większość dermatologów jest zdania, że jest ona spowodowana faktem, że organizm zaczyna atakować własne komórki. Na powierzchni skóry pojawiają się wtedy łuszczące się plamy, które z czasem wypełniają się płynem. Brak działania może doprowadzić do powstania zakażenia i poważniejszych komplikacji. Z tego powodu warto wybrać się do dobrego dermatologa. Egzemę można leczyć np. w Centrum Dermatologicznym Febumed.pl (http://febumed.pl/oferta/dermatologia/egzema/), gdzie określone zostaną alergeny, które potęgują nasze zmiany skórne.
Reakcja autoimmunologiczna powoduje, że bariera ochronna naskórka zostaje osłabiona. Skóra traci zdolność do zatrzymywania wilgoci, co prowadzi do jej nadmiernego przesuszenia. Jednocześnie staje się bardziej przepuszczalna dla alergenów i drażniących substancji z otoczenia. Proces ten nasila się w obecności czynników wyzwalających — mogą to być specyficzne alergeny pokarmowe, pyłki roślin, sierść zwierząt lub substancje chemiczne zawarte w detergentach. U niektórych pacjentów objawy nasilają się pod wpływem stresu psychicznego, który wpływa na układ odpornościowy przez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Codzienna pielęgnacja jako fundament terapii
Musimy mieć świadomość, że w przypadku egzemy najważniejsza jest codzienna pielęgnacja skóry. Nie jest to bowiem choroba, którą jesteśmy w stanie wyleczyć raz na zawsze. Powinniśmy więc zrobić wszystko, by wzmocnić naszą skórę i jednocześnie ograniczyć ilość bodźców, które mają negatywny wpływ na jej stan.
Kontrola temperatury otoczenia
Odpowiednia temperatura — naszej skóry nie możemy narażać na zbyt niską lub zbyt wysoką temperaturę. Oznacza to, że w zimie musimy zadbać o rękawiczki oraz ciepłą, ale przewiewną odzież wierzchnią. Nasze kąpiele natomiast powinny odbywać się w letniej wodzie (około 32–35°C) i raczej nie mogą być zbyt długie — maksymalnie 10–15 minut. Zbyt gorąca woda usuwa z powierzchni skóry naturalne lipidy, co pogłębia problem suchości. Warto również pamiętać o utrzymywaniu odpowiedniej wilgotności powietrza w pomieszczeniach — szczególnie w sezonie grzewczym, gdy powietrze jest bardziej suche.
Wybór odpowiednich tkanin
Ubrania — nie powinny podrażniać naszej skóry. Musimy więc unikać drapiących materiałów. W wielu przypadkach wełna wywołuje reakcję alergiczną lub mechanicznie drażni zmieniony chorobowo naskórek. Najlepszym rozwiązaniem okazuje się bawełna o gładkich włóknach, która nie ogranicza dostępu tlenu i jest dobrze tolerowana przez większość osób. Należy unikać syntetycznych tkanin, które utrudniają odprowadzanie wilgoci i mogą nasilać świąd. Przed pierwszym założeniem nowych ubrań warto je wyprać, aby usunąć ewentualne resztki barwników i środków chemicznych.
Intensywne nawilżanie i odbudowa płaszcza lipidowego
Nawilżenie i natłuszczenie — skóra osoby z egzemą jest sucha i wrażliwa. Z tego powodu musimy ją nawilżać za każdym razem po kąpieli, najlepiej w ciągu pierwszych trzech minut, gdy naskórek jest jeszcze lekko wilgotny. To jednak nie jedyny problem. Jest ona również pozbawiona płaszcza lipidowego, więc konieczne jest również częste jej natłuszczanie. Służą temu specjalne środki apteczne — emolienty, które poza nawilżaniem i natłuszczaniem zmniejszają świąd i przyspieszają regenerację naskórka. Preparaty te zawierają substancje okluzyjne (np. wazelinę, parafiny), emolienty właściwe (np. estry kwasów tłuszczowych) oraz humektanty (np. mocznik, glicerynę). W ciężkich przypadkach dermatolodzy zalecają stosowanie preparatów kortykosteroidowych, ale tylko w krótkich cyklach i pod nadzorem lekarza.
Dobór bezpiecznych kosmetyków myjących
Odpowiednie kosmetyki — wrażliwa skóra potrzebuje również kosmetyków, które nie zawierają mydła, które ją wysusza. Powinniśmy więc szukać produktów o neutralnym pH (5–5,5), zbliżonym do naturalnego odczynu skóry. Ważne jest również to, by nie zawierały parabenów, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Warto zwrócić uwagę na składy produktów naturalnych, w których stosowane są ekstrakty z owsa, aloesu lub rumianku — substancje znane z działania kojącego. Należy również unikać produktów zawierających sztuczne barwniki, silne konserwanty i zapachy syntetyczne, które mogą drażnić i uczulać skórę.
Rola diety w kontrolowaniu objawów
Dieta — niektóre produkty żywnościowe mogą negatywnie wpływać na stan naszej skóry. Powinniśmy więc starać się je wyeliminować. Często ma to miejsce w przypadku nabiału, jaj, orzechów, soi lub ostrych przypraw. Każdy przypadek jest jednak indywidualny, więc konieczne stanie się wykonanie testów alergicznych lub prowadzenie dzienniczka żywieniowego, w którym notujemy spożyte pokarmy i reakcje skóry. Ponadto swoją dietę powinniśmy wzbogacić w zdrowe tłuszcze, takie jak olej z wiesiołka, olej lniany oraz ryby morskie bogate w kwasy omega-3. Te składniki wspomagają odbudowę bariery lipidowej naskórka i działają przeciwzapalnie.
Warto również zadbać o odpowiedni poziom witamin i mikroelementów. Witamina D3, cynk i selen mają udowodniony wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego i zdrowie skóry. Niedobory tych substancji mogą nasilać objawy alergiczne. Zaleca się również ograniczenie produktów wysoko przetworzonych, bogatych w konserwanty i sztuczne dodatki, które potencjalnie mogą działać jako alergeny lub drażnić przewód pokarmowy, pośrednio wpływając na stan skóry.
Znaczenie konsekwencji w leczeniu
Wizyty u specjalisty w połączeniu z odpowiednią pielęgnacją naszej skóry i zdrową dietą na pewno przyczynią się do poprawienia komfortu naszego życia. Konieczna jednak jest konsekwencja w tych działaniach. Egzema to choroba przewlekła, która wymaga stałego nadzoru i regularnego stosowania się do zaleceń. Nawet w okresach remisji, gdy objawy są niewielkie lub nieobecne, nie należy przerywać pielęgnacji — profilaktyczne nawilżanie i natłuszczanie skóry może zapobiec nawrotom i wydłużyć okresy bez zmian skórnych.
Warto również pamiętać o minimalizowaniu stresu, który u wielu osób jest czynnikiem wyzwalającym rzuty choroby. Techniki relaksacyjne, aktywność fizyczna i odpowiednia ilość snu wspierają równowagę układu odpornościowego. Systematyczne wizyty kontrolne u dermatologa pozwalają na bieżące dostosowywanie terapii do zmieniającego się stanu skóry.
