Architekci na całym świecie prześcigają się nowatorskimi projektami budynków mieszkalnych, biurowych i użyteczności publicznej. Nie każdy pomysł okazuje się jednak udany. Jedne realizacje robią spektakularne wrażenie, drugie ujmują innowacyjnością i pomysłowością, a trzecie są po prostu kontrowersyjne, śmieszne lub nieudane. Ta ekstrawagancka moda ma wielu zwolenników i opanowała już całą kulę ziemską. Gdzie znajdują się więc najdziwniejsze budynki na świecie?
1. Krzywy domek w Sopocie
2. Tańczący dom
3. Koszyk z Ohio
4. Fortepian
5. Odwrócony dom
6. House Attack
7. Kansas City
Krzywy domek w Sopocie
Jak wszędzie, tak i w Polsce architekci pozwalają sobie na śmiałe eksperymenty. Przykładem tego może być zaprojektowany przez architektów Szotyńskich i Zaleskiego Krzywy domek w Sopocie. Przy pracy nad projektem architekci inspirowali się twórczością Jana Marcina Szancera oraz Pera Dahlberga – artystów znanych z surrealistycznych ilustracji i niekonwencjonalnych form.
Budynek pełni funkcję domu handlowego, w którym znajdują się sklepy, restauracja, salon gier a nawet siedziba lokalnego oddziału radia RMF FM. Powierzchnia użytkowa obiektu wynosi około 4000 metrów kwadratowych, co czyni go jednym z większych obiektów handlowych w centrum Sopotu.
Jego wygląd może kojarzyć się z budynkiem, który topi się pod wpływem promieni słonecznych i może przyprawić o ból głowy, a już na pewno zdezorientuje nasz błędnik. Powykrzywiane ściany i okna w dziwnych kształtach robią niemałe wrażenie na każdym turyście. Elewacja budynku wykonana została ze szkła i metalu, a charakterystyczny dach pokryty jest niebieskimi dachówkami ceramicznymi ułożonymi w falistą strukturę. Obiekt został oddany do użytku w 2004 roku i od tego czasu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na mapie Trójmiasta.
Tańczący dom w Pradze
Swoje trzy grosze w temacie ekstrawaganckiej architektury dołożyli też Czesi. W stolicy kraju pozwolili na wybudowanie tzw. Tańczącego domu. Projektem budynku zajął się Kalifornijczyk Frank Gehry i Czech chorwackiego pochodzenia Vlado Milunić. Jedni budynek kochają, drudzy nienawidzą. Przyznać jednak trzeba, że Fred i Ginger – jak złośliwie nazywają go Prażanie – całkiem nieźle współgra z neobarokowym budownictwem, z którego słynie Praga.
Budynek powstał w latach 1994–1996 i znajduje się przy nabrzeżu Wełtawy w dzielnicy Nové Město. Nazwa obiektu nawiązuje do słynnej pary tancerzy – Freda Astaire’a i Ginger Rogers. Jedna z dwóch wież budynku, wykonana ze szkła, symbolicznie przedstawia tancerkę w powiewającej sukni, druga zaś – betonowa i prosta – ma przypominać jej partnera. Konstrukcja opiera się na 99 panelach betonowych, z których każdy ma unikalny kształt. W budynku mieści się hotel, restauracja oraz biura.
Koszyk z Ohio
W Ohio usytuowany jest 7-piętrowy budynek biurowy firmy Longaberger, który swoim wyglądem przypomina wyrób, którym szczyci się ta właśnie firma, czyli… koszyk! Budynek ten jest często wysoko plasowany w różnego rodzaju rankingach na najbrzydsze lub najdziwniejsze budowle świata. Jedno jest pewne – nikt nie przejdzie obok niego obojętnie.
Obiekt został ukończony w 1997 roku w Newark w stanie Ohio. Ma powierzchnię ponad 18 000 metrów kwadratowych i waży około 9000 ton. Konstrukcja imituje jeden z wiklinowych koszyków produkowanych przez firmę – model Medium Market Basket – w skali 160:1. Uchwyty kosza wykonane są z ogrzewanych stalowych elementów ważących łącznie 150 ton. Budynek pomieścił kiedyś około 500 pracowników firmy, jednak po jej upadku w 2016 roku obiekt stoi pusty i czeka na nowego właściciela.
Fortepian w Huainan
Dom w kształcie fortepianu został wybudowany w chińskim mieście Huainan w prowincji Anhui. Jego zadaniem było przyciągnięcie inwestorów i przekłucie uwagi turystów z całego świata na to ponad milionowe chińskie miasto. Aby dostać się do fortepianu, który stoi na wysokich nogach, musimy udać się kilkunastometrową, ogromną, przeszkloną wiolonczelą, która przylega do fortepianu od frontu i pełni funkcję klatki schodowej.
Budynek został ukończony w 2007 roku i znajduje się na terenie Nowego Obszaru Shannan. Jego projekt powstał we współpracy studentów Uniwersytetu Technologicznego w Hefei z lokalnymi władzami miejskimi. Fortepian wykonany jest głównie ze szkła i stali, wiolonczela natomiast w całości przeszklona, co pozwala na widok na schody i windę wewnątrz. Konstrukcja ma około 50 metrów długości i służy jako centrum planowania urbanistycznego oraz sala wystawowa promująca rozwój regionu. Wewnątrz znajdują się ekspozycje dotyczące planów zagospodarowania przestrzennego miasta.
Odwrócony dom w Szymbarku
Inną ciekawą propozycją awangardowej architektury z kraju jest Odwrócony Domek w Szymbarku niedaleko Kartuz. Jego pomysłodawcą był biznesmen i filantrop Daniel Czapiewski. Budynek jest głównie atrakcją turystyczną regionu, ale jak mówi sam autor, ma także głębokie znaczenie symboliczne. Dla Czapiewskiego jest on symbolem komunistycznego reżimu, który panował w Polsce, a także bałaganu panującego obecnie na całym świecie.
Dom został otwarty dla zwiedzających w 2007 roku jako część Centrum Edukacji i Promocji Regionu. Konstrukcja jest dosłownie odwrócona do góry nogami – dach dotyka ziemi, a fundamenty sterczą w powietrze. Całość oparta jest na specjalnej ramie stalowej ukrytej w konstrukcji dachu-podłoża. Wnętrze również jest kompletnie odwrócone – meble, sprzęty, lampy, a nawet toaleta wiszą na suficie, co wywołuje dezorientację u zwiedzających. Wejście do środka wymaga pokonania stromych, ukośnych schodów. Budowa domu trwała 114 dni, podczas gdy standardowy dom o podobnej wielkości powstałby w około miesiąc – opóźnienie wynikało z ciągłej dezorientacji pracowników budowlanych.
House Attack w Wiedniu
Znajdujący się w Austrii na dachu wiedeńskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej (mumok) dom wprawia w osłupienie. Na krawędzi dachu budynku znajduje się dom, który jest dosłownie wbity w muzeum. Nie można w nim oczywiście zamieszkać ze względu na to, że jest on jedynie rzeźbą. Zaprojektował go Erwin Wurm, którego mottem życiowym napędzającym go do pracy jest stwierdzenie, że rzeźbą może być wszystko.
Instalacja powstała w 2006 roku jako część serii prac Wurma poświęconych eksperymentom z codziennymi obiektami. Dom ma wymiary typowego jednorodzinnego budynku austriackiego z lat 50. XX wieku i waży około 4 ton. Konstrukcja wykonana jest ze stalowej ramy pokrytej panelami imitującymi tradycyjny tynk. Dzieło miało początkowo charakter tymczasowy, jednak ze względu na ogromne zainteresowanie publiczności pozostało na dachu muzeum na stałe. Wurm jest znany z konceptualnych prac kwestionujących granice między rzeźbą a życiem codziennym – inna jego słynna seria to „One Minute Sculptures”, w której zwykłe przedmioty stają się częścią ulotnych kompozycji artystycznych.
Biblioteka publiczna w Kansas City
W Stanach Zjednoczonych znajduje się wiele pomysłowych zrealizowanych projektów. Na uwagę zasługuje m.in. Biblioteka Publiczna w Kansas City. Ta nowoczesna biblioteka przypomina swoim wyglądem – jak na bibliotekę przystało – książki poukładane na półce jedna obok drugiej. Pomysł ten był bardzo ciepło przyjęty w mieście i okolicy i nadal cieszy się pozytywnymi opiniami specjalistów w dziedzinie architektury na świecie.
Charakterystyczny parking biblioteki przy ulicy 10th Street ozdobiony został gigantycznymi grzbietami książek – każdy ma wysokość około 7,5 metra i szerokość 2,7 metra. Tytuły książek na „półce” zostały wybrane przez mieszkańców Kansas City w drodze głosowania publicznego w 2004 roku. Znalazły się wśród nich takie klasyki jak „Romeo i Julia” Williama Shakespeare’a, „Pan Lodowego Ogrodu” Tao Lin, „Invisible Man” Ralpha Ellisona czy „Władca Pierścieni” J.R.R. Tolkiena. Grzbiety wykonane zostały z aluminium i mylar – materiału odpornego na warunki atmosferyczne. Biblioteka mieści się w budynku z 1906 roku, który pierwotnie służył jako bank. Projekt rewitalizacji obiektu ukończono w 2004 roku, a nietypowa elewacja parkingu szybko stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta.
Inne nietypowe konstrukcje warte uwagi
Oczywiście budynków tego typu jest mnóstwo. Na uwagę zasługuje choćby park tematyczny Futuroscope we Francji z pawilonami w kształcie kryształów i geometrycznych brył, biurowiec-banknot w Kownie na Litwie prezentujący fasadę przypominającą tysiąc litów, czy budowla Państwowego Banku Azji w Bangkoku w Tajlandii, która kształtem przypomina robota – obiekt ten ma 85 metrów wysokości i składa się z dwóch wież połączonych przeszklonymi mostami. W Barcelonie natomiast znajduje się Torre Glòries – wieżowiec zaprojektowany przez Jeana Nouvela, którego fasada składa się z ponad 4500 okiennych paneli tworzących mozaikę kolorów inspirowaną architekturą Gaudiego.